Bosna i Hercegovina

Osnovni geografski podaci
Glavni grad: Sarajevo
Povrsina: 52.280 km
Stanovništvo: 4.354.911 (1991)
Najniza tacka: grad Neum, 0 m
Najvisa tacka: Maglic, 2386 m
Obalna linija: 21,2 km

Zastava i grb Bosne i Hercegovine

Historija Bosne i Hercegovine
U prvim stoljecima nove ere, Bosna je bila sastavni dio Rimskog Carstva. Nakon pada carstva, Bosnu su svojatali Bizantsko Carstvo i zapadni nasljednici Rima. Slaveni se ovdje naseljavaju u 7. stoljecu, a kraljevine Srbija i Hrvatska vladaju dijelovima Bosne tokom 9. stoljeća. U 11. i 12. stoljecu nad Bosnom gospodari kraljevina Madarska. Srednjovjekovno bosansko kraljevstvo stice svoju nezavisnost oko 1200. godine, i zadrzava je sve do dolaska Osmanlija 1463. godine, kad zvanicno postaje dio Osmanskog carstva.

Tokom osmanske vladavine u Bosni, mnogi Bosanci odbacuju krscanstvo i prelaze na Islam. Istovremeno, Pravoslavni vlasi i Srbi se po prvi put pojavljuju u nekim djelovima Bosanskog pasaluka, dok mnogi Katolici iseljavaju prema zapadu. Ova podjela stanovnistva Bosne po vjeri, koja ce trajati puna tri stoljeca, je korijen danasnjih etnickih grupa Bosne i Hercegovine. Mnogi od tih koji su presli na Islam (Bosnjaci) su bili plemici, tako da vec u prvoj polovini 16. stoljeca mnogi begovi i vojskovode u Osmanskoj Evropi su porijeklom iz Bosne (npr. Mehmed-pasa Sokolovic ili Gazi Husrev-beg).

U 16. i 17. stoljecu, Bosnjaci su bili sastavni dio Osmanske vojske, i unatrag najvaznije uloge vlade Bosanskog pasaluka su najcesce pripadali Bosnjacima. Porodice koje su rano presle na Islam su bile vrlo mocne, a u Bosni se je odrzao skoro feudalizam između muslimana i krscana. Medutim, kad, nakon nekoliko poraza protiv Austrije, granica između Osmanskog carstva i Krscanske evrope stigne do Bosne, situacija se brzo pogorsava. Sa konstantnim napadima i ekonomskom krizom nezadovoljstvo se siri. U prvoj polovini 19. stoljeca, Sultan nekoliko puta pokusava da izvrsi reforme, ali ovome kapetani u Bosni odgovore sa pobunama (Najcuvenija od njih je pobuna Husejn Kapetan Gradascevica 1831. godine). Nakon sto su porazeni od strane Turaka, vojni otpor Osmanlijama se zavrsio, dok carstvo i dalje slabi.

1878. godine Bosna, odlukom Berlinskog kongresa, postaje sastavni dio Dvojnog kraljevstva Austro-Ugarske. Paralelno se u susjednim drzavama razvijaju slavenski pokreti, koji su radili na ujedinjenju svih juznih Slavena na jugoistoku Evrope. Povod za Prvi Svjetski Rat bio je atentat u Sarajevu ljeta 1914. godine izvrsen od strane Gavrila Principa, pripadnika revolucionarnog omladinskog pokreta "Mlada Bosna" koji je pucao na austrougarskog prijestolonasljednika Franza Ferdinanda i njegovu suprugu, koji su tada i ubijeni.

Krajem Prvog svjetskog rata i propascu Dvojne monarhije Bosna i Hercegovina ulazi u novonastalu Kraljevinu Srba, Hrvata i Slovenaca, (od 1929. nazvanu Kraljevina Jugoslavija), cime nakon orijentalizacije i okcidentalizacije pocinje pojacana kulturna i politicka dominacija Beograda na ovim prostorima.
Nakon sloma parlamentarne demokracije i zavodenja kraljevske diktature 1929. doslo je do novih administrativno-politickih preinaka. Jugoslavija je dobila devet banovina, cime je Bosna prvi put nakon vise od 400 godina podijeljena. Povrsina Bosne i Hercegovine je u svom historijskom obliku pripala cetirima razlicitim banovinama, koje su nosila imena velikih rijeka: Vrbaska, Drinska, Zetska i Primorska banovina trebale su prema prvotnoj ideji tadanjeg jugoslavenskog kralja Aleksandra I potisnuti regionalne i nacionalne identitete, a u prvi plan staviti jedinstveni jugoslavenski identitet.
1939. ugovorom Cvetkovic- Macek dolazi do stvaranja Banovine Hrvatske 1939 u koju ulazi dio Bosne i Hercegovine.

Pocetkom 2. svjetskog rata pod vodstvom Ante Pavelica,bosanskog Hrvata rodom iz mjesta Bradine,osniva se 14.aprila 1941. godine NDH, u čiji sastav ulazi kompletna Bosna i Hercegovina. Veliki dio Bosnjaka i Hrvata, sudjeluju kao pripadnici vojske NDH,ustase, domobrani, sto vise dosta Bosnjaka zauzima vodece pozicije u vlasti kao ministri u vladi NDH. Kao npr. Osman Kulenovic, Dzafer beg Kulenovic. Ustase progone i ubijaju Srbe, Rome, Zidove i komuniste. Vecina Bosnjaka i bosanskih Srba su aktivno ucestvovali u Titovom antifasističkom pokretu.

Na teritoriju Bosne i Hercegovine vode se neke od najzescih bitaka (Neretva, Kozara, Sutjeska, Drvar) Drugog svjetskog rata na podrucju jugoistocne Evrope. U Mrkonjic Gradu su 25. novembra 1943. godine postavljeni temelji savremene Bosne i Hercegovine, a u Jajcu 29. novembra iste godine na Zasjedanju AVNOJ-a i osnove nove, socijalisticke Jugoslavije, u sklopu koje je Bosna i Hercegovina jedna od sest ravnopravnih republika.
U vremenu od 1945. do pocetka devedesetih, Bosna i Hercegovina dozivljava ubrzanu industrijalizaciju, modernizaciju i urbanizaciju, a paralelno s tim osnivaju se i institucije zemlje, koje naglasavaju njenu drzavnost i institucionalnu nezavisnost. U ovo vrijeme spadaju osnivanje Akademije nauka i umjetnosti BiH, univerziteta u Sarajevu, Banja Luci, Mostaru i Tuzli, Radiotelevizije Sarajevo, te brojnih drugih nacionalnih i kulturnih institucija. Tokom kasnih sezdesetih godina dolazi do priznavanja Muslimana kao posebne nacionalne jedinice u tadasnjoj zemlji, koji uz Srbe i Hrvate, cine jedan od konstitutivnih naroda Bosne i Hercegovine.
1984. godine glavni je grad republike- Sarajevo domacin 14. Zimskih olimpijskih igara, sportske manifestacije mira i prijateljstva, koja podize ugled grada i zemlje u inostranstvu. Tokom osamdesetih godina Sarajevo je, a napose Bosna i Hercegovina centar svojevrsne pop kulture u Jugoslaviji. Ovdje stvaraju neki od najpopularnijih domacih filmskih autora (Kusturica, Kenovic), a pop i rok- grupe spadaju u najznacajnije u zemlji. Bogata knjizevna tradicija, cije su savremene temelje ustanovili, i bili medu njenim najznacanijim predstavnicima su, izmedu ostalih, dobitnik Nobelove nagrade za knjizevnost Ivo Andric i Mesa Selimovic, nastavlja se i tokom sedamdesetih i osamdesetih godina u remek-djelima, koja potpisuju jos mnogi poznati autori.

U oktobru 1991. godine Bosna i Hercegovina izglasava suverenost, da bi potom uslijedio i referendum za nezavisnost u februaru 1992. godine. Srpsko stanovnistvo (ne svo) je bojkotiralo referendum tako da jedan od konstitutivnih naroda Bosne i Hercegovine nije uzeo ucesca u njemu. Odmah po proglasavanju nezavisnosti i medunarodnog priznanja zemlje od strane Ujedinjenih nacija u aprilu 1992. godine, izbija ratni sukob, koji traje sve do 1995. godine, i koji je bio poguban za sve stanovnike Bosne i Hercegovine. Sva tri naroda u zemlji ovaj rat dozivljavaju na razlicite nacine, vidjevsi u njemu ugrozavanje vlastitih nacionalnih interesa. Pocetkom 1992. vraca se i historijsko ime Bosnjak kao ime nacije, koje zamjenjuje dotadasnju nacionalnu oznaku Musliman. Srbi osnivaju Republiku Srpsku. U martu 1994. godine Bosnjaci i Hrvati sklapaju sporazum o osnivanju bosnjačko-hrvatske Federacije Bosne i Hercegovine,te konfederacije sa Hrvatskom.

U američkom gradu Dejtonu 21. novembra 1995. sve zaracene strane potpisuju mirovni sporazum, cime je zavrsen rat. Konacni sporazum potpisan je u u Parizu 14. decembra 1995. Dejtonski sporazum priznao je Bosnu i Hercegovinu kao zemlju, koja se sastoji iz dvije administrativne jedinice: Federacije Bosne i Hercegovine i Republike Srpske. Multietnickicko Brcko distrikt ne pripada nijednom entitetu.

Politika Bosne i Hercegovine
Bosna i Hercegovina je federalna republika. Nezavisnost je dobila 5. aprila 1992. godine od Socijalisticke federativne republike Jugoslavije. Vlada po trenutnom ustavu je počela 14. Decembra 1995. godine nakon Dejtonskog sporazuma. Glavni grad zemlje je Sarajevo. Evropski parlament bira visokog predstavnika. Trenutni visoki predstavnik Bosne i Hercegovine je Pedi Esdaun.

Predsjednistvo Bosne i Hercegovine ima tri clana (jednog Bosnjaka, jednog Srbina i jednog Hrvata), koji se izmjenjuju na mjestu predsjednika predsjednistva svake 4 godine. Njih izravno bira narod, (Federacija bira Bosnjaka i Hrvata, a Republika Srpska bira Srbina). Clan predsjednistva sa najvise glasova obicno postaje prvi predsjednik, ali ovo se mijenja svakih osam mjeseci. Predsjedavajuce Vijeca ministara imenuje predsjedništvo, a odobrava Parlamentarna skupština. Predsjedavajuci zatim imenuje ministre.

Parlamentarna skupstina je zakonodavno tijelo Bosne i Hercegovine. Ima dva doma: Vijece naroda i Vijece opcina. Dom naroda se sastoji od 15 delegata, od kojih su dvije trecine iz Federacije (5 Hrvata i 5 Bosnjaka) i jedna trecina iz Republike Srpske (5 Srba). Predstavnicki dom se sastoji od 42 clana, od kojih se dvije trecine biraju u Federaciji, a jedna trecina u Republici Srpskoj.

Ustavni sud Bosne i Hercegovine je najvisa i konacna instanca u pravnim pitanjima. Ima devet clanova: cetiri se biraju iz Predstavnickog doma Federacije, dva se biraju iz Narodne skupstine Republike Srpske, a tri clana bira predsjednik Europskog suda za ljudska prava nakon konzultacija s predsjednistvom. Drzavni sud Bosne i Hercegovine ima 9 članova, a sastoji se od administrativnog djela, kriminalskog djela, i suda za obračanje javnosti.
Zaposlene osobe sa najmanje 16 godina starosti imaju pravo glasa dok nezaposleni pravo glasa dobiju sa 18 godina starosti. Neke glavne politicke stranke u Bosni i Hercegovini su Hrvatska demokratska zajednica Bosne i Hercegovine, Stranka za Bosnu i Hercegovinu, Stranka demokratske akcije, Socijaldemokratska Partija BiH i Srpska radikalna stranka Republike Srpske.

Politicka struktura zemlje
Bosna i Hercegovina ima nekoliko nivoa politickih struktura nakon federalne vlade. Najvaznija od ovih podjela je podjela drzave u entitete; Republika Srpska i Federacija Bosne i Hercegovine. Federacija Bosne i Hercegovine kontrolira 51% površine Bosne i Hercegovine, a Republika Srpska 49%. Entiteti su nastali u Dejtonskom sporazumu 1995. godine zbog ogromnih promjena u etnickom izgledu zemlje. U Republici Srpskoj, ovo je vecinom bilo zbog etnickog ciscenja lokalnog Bosnjackog i Hrvatskog stanovnistva. U Federaciji BiH ne prisilnim odseljavanjem srpskog stanovnistva.

Moci vlada dva entiteta u odnosu prema federalnoj vladi se znacajno smanjio od 1996. godine. Ipak, iako je zemlja puno vise ujedinjena, entiteti jos uvijek imaju mnoga individualna prava. Model Brcko distrikta i decentalizacija na lokalne organe vlasti put su buducnosti za Bosnu i Hercegovinu. Treci nivo politicke podjele, nakon entiteta i federalne vlade, su kantoni. Federacija Bosne i Hercegovine se sastoji od deset kantona. Oni svi imaju svoju kantonalnu vladu, koja se nalazi pod zakonom federacije. Neki kantoni su etnički mješoviti i imaju specijalne sisteme da bi se očuvala prava svih naroda.

Zadnji nivo politicke podjele Bosne i Hercegovine su opcine. Postoji 137 opcina, od kojih su 74 u Federaciji Bosne i Hercegovine a 63 u Republici Srpskoj. One takoder imaju svoju vladu i sluzbe i najcesce su utemeljene oko najznacajnijeg grada u podrucju. Svaki kanton ima nekoliko opcina. Opcine su dalje podijeljene na mjesne zajednice.

Osim entiteta, kantona, i opcina, Bosna i Hercegovina takoder ima cetiri sluzbena grada. Oni su Banja Luka, Mostar, Sarajevo, i Sarajevo Republike Srpske. Grad Banja Luka i grad Mostar se nalaze u opcinama istog imena, dok se Sarajevo i Sarajevo Republike Srpske sastoje od nekoliko opcina. Gradovi takoder imaju svoju vladu cija moc je izmedu vlade opcina i vlade kantona (Ili vlade entiteta u Republici Srpskoj).

Lista gradova u Bosni i Hercegovini:
Bihac (FBH), Bijeljina (RS), Bosanska Gradiska (RS) , Bosanska Krupa (FBH), Brcko, Bugojno (FBH), Cazin (FBH), Derventa (RS), Doboj (RS). Donji Vakuf (FBH), Foca (RS), Gorazde (FBH), Gornji Vakuf (FBH), Gracanica (FBH), Gradacac (FBH), Ilidza (FBH), Jajce (FBH), Jablanica (FBH), Kakanj (FBH), Kalesija (FBH), Konjic (FBH), Livno (FBH), Ljubuski (FBH), Lukavac (FBH), Modrica (RS), Mostar (FBH), Nevesinje (RS), Neum (FBH), Novi Travnik (FBH), Prijedor (RS), Sanski Most (FBH), Sarajevo (glavni grad Bosne i Hercegovine), Srebrenik (FBH), Srebrenica (RS), Teslic (RS), Tesanj (FBH), Travnik (FBH), Trebinje (RS), Turbe (FBH), Tuzla (FBH), Velika Kladusa (FBH), Visoko (FBH), Zavidovici (FBH), Zenica (FBH), Zvornik (RS), Zivinice (FBH), Zepce (FBH).

6 najvecih gradova:
Sarajevo - 602.500, Banja Luka - 196.500, Tuzla - 165.500, Zenica - 139.800, Mostar - 94.100, Bihac - 64.600.

GEOGRAFIJA

Geografija Bosne i Hercegovine
Bosna i Hercegovina je smjestena na jugoistoku Evrope, u zapadnom dijelu Balkana. Ukupna površina zemlje je 51.129 km. Granici 932 km s Hrvatskom na sjeveru, sjeverozapadu i jugu, te 527 km sa Srbijom i Crnom Gorom na istoku (312 km sa Srbijom, 215 sa Crnom Gorom). Na jugu Bosne i Hercegovine, opcina Neum izlazi na Jadransko more u dužini od 20 km. Granice Bosne i Hercegovine u glavnom cine rijeke Drina, Sava, i Una.

Bosna i Hercegovina sastoji se od dvije geografske i historijske cjeline: veceg bosanskog dijela na sjeveru (oko 42.000 km) i manjeg hecegovackog na jugu. Bosna je mahom planinska zemlja, a isto se odnosi i na Hercegovinu, s tom razlikom da je rijec o različitim karakterima tla.
Na sjeveru se planinsko podrucje spusta u lagahno-brezuljkasto podrucje Posavine, odnosne dalje pretvara u Panonsku nizinu. Dinarski dijelovi Bosne prostiru se od zapada ka istoku. Hercegovinu čine planinska (visoka) i jadranska (niska) Hercegovina, koja uzim pojasom između Neuma i poluotoka Klek izbija i na Jadransko more. Znacajna su i polja, odnosno zaravni, koje se pruzaju duz najvecih bosanskih rijeka (Una, Vrbas, Bosna, Drina), od juga ka sjeveru, odnosno u slučaju Neretve od sjevera ka jugu.

13.60% površine Bosne i Hercegovine je plodna zemlja a 2.96% zemlje se upotrebljava za poljoprivredu, dok 83.44% zemlje je za ostalo. Neki prirodni resursi Bosne i Hercegovine su ugljen, željezo, boksit, mangan, drvo, bakar, krom, zink, i hidrotehnika. Najvisi vrh Bosne i Hercegovine je planina Maglic (2.386 m), dok najnizi dio zemlje je pored mora. Rijetki zemljotresi su jedina ozbiljna prirodna opasnost u Bosni i Hercegovini. Medu najvaznijih problema sa prirodom su zracna oneciscenost iz tvornica i krcenje suma.

Klima Bosne i Hercegovine je umjereno kontinentalna sa toplim ljetima i hladnim zimama. Podrucja sa velikom nadmorskom visinom imaju kratka hladna ljeta i duge zestoke zime. Primorje zemlje ima blage kisovite zime.

Glavni grad zemlje je Sarajevo (pola miliona stanovnika), a od vecih gradova valja izdvojiti: Banjaluku, Tuzlu, Mostar, Zenicu, Bihac, Prijedor, Brcko, Travnik, Trebinje i Livno.

TONJENJE
Pocetkom 20. stoljeca primjecene su prve povrsinske deformacije nastale usljed nekontrolisanog eksplatisanja slane vode. Maksimalna deformacija danas izosi blizu 13 metara. Sruseno je blizu 2700 stambenih jedinica, oko 67000 metara/kvadratnih privrednih i oko 130.000 metara-kvadratnih javnih objekata. Oko 15.000 stanovnika je preseljeno iz ugrozenog podrucija. Ne postoji grad cije lice na ovaj nacin ostalo bez svoje prepoznatljivosti.

SAKRALNA ARHIKTETURA
Atik Behrambegova ili Sarena dzamija sagradena je prva 1545, a Hadzihasanova ili Carsijska dzamija Huseina Causa, u narodu poznata kao Dzindijska dzamija. Kizel-Djevojacka ili Jalska dzamija, po mnogima najljepsa, prvi put se pominje 1600. godine. Osvecenje temelja Srpske pravoslavne crkve obavljeno je u maju 1874, a gradnja je zavrsena u augustu 1882. godine. Rimokatolicka crkva sagradena je 1893. godine. Porusena je 1987. usljed deformacija izazvanih slijeganjem terena. Izgradnja Franjevackog samostana Svetog Petra i Pavla zapoceta je 1983. godine.

Privreda Bosne i Hercegovine
Uz Makedoniju, Bosna i Hercegovina je bila najsiromasnija republika u socijalistickoj Jugoslaviji. Poljoprivreda je uglavnom bila u privatnim rukama, ali posjedi su bili mali i neprofitabilni, a hrana se uvozila. I danas se vide posljedice centralnog planiranja privrede, a glavna je nevolja prevelik broj radnika u industriji. Za vrijeme socijalizma, u BiH je forsirana teska i vojna industrija, pa je republika imala velik dio jugoslavenskih vojnih postrojenja.

Tri godine ratovanja unistile su bosansku privredu i infrastrukturu, pa je proizvodnja pala za 80%. Nakon mira, proizvodnja se malo oporavila 1996-98., ali rast se znatno usporio 1999. godine. BDP je i dalje duboko ispod razine 1990. godine. Nezaposlenost je 2002. godine iznosila 40%. Tesko je tacno ocijeniti stanje privrede jer iako oba entita obavljavaju svoje statistike, statistike za cijelu drzavu su ogranicene. Osim toga, sluzbene statistike se ne bave sa sivom ekonomijom koja je vrlo prisutna u drzavi.

Prema procjenama iz 2003. godine BDP je otprilike $24.31 milijardi, a raste 3,5% godisnje. BDP po glavi je $6.100. Po sektoru, 13% BDPa je poljoprivreda, 40.9% industrija, i 46.1% servis. 40% radnika su nezaposleni.

Glavni poljoprivredni proizvodi Bosne i Hercegovine su zito, kukuruz, i razna voca i povrca. Glavne industrije su za celik, ugljen, zeljezo, automobile, tekstilnu robu, duhanske proizvode, namjestaj, i preradivanje nafte. Glavni partneri za izvoz su Italija (29%), Hrvatska (18.5%), Njemacka (17.3%), Austrija (9.3%) i Slovenija (6.7%). Glavni partneri za uvoz su Hrvatska (24.3%), Slovenija (15.5%), Njemacka (13.6%), Italija (12%), Madarska (7.6%), i Austrija (6.6%).

Stanovništvo Bosne i Hercegovine
Prema popisu iz 1991. godine, BiH je imala 44% Bosnjaka (koji su se tada deklarirali kao Muslimani), 31% Srba i 17% Hrvata, dok se 6% ljudi deklariralo kao Jugoslaveni. Religijska podjela uglavnom slijedi etnicku: 88% Hrvata su katolici, 90% Bosnjaka su muslimani, a 99% Srba su pravoslavci.
Podaci su se otad znatno promijenili jer je u ratu poginulo između 60 i 200 tisuca/hiljada ljudi, a pola stanovnistva se preselilo. Prema podacima americke agencije CIA iz 2000. godine, u BiH je zivjelo 52% Bosnjaka, 35.1% Srba, 14.3% Hrvata i 0.6% ostalih. Prema procjenama iste agencije iz 2004. godine, Bosna i Hercegovina ima otprilike 4.007.608 stanovnika. Od tih, prema domacim procjenama, 2.318.972 zive u federaciji Bosne i Hercegovine a 1.490.993 u republici Srpskoj.

Sluzbeni jezici Bosne i Hercegovine su Bosanski, Hrvatski, i Srpski. 40% Bosanaca su muslimani, 31% pravoslavci, 15% katolici, a 14% ostali. 18.9% stanovnistva je mlade od 14 godina starosti, 70.6 je izmedu 15 i 64 godina starosti, i 10.5% je starije od 65 godina starosti. Prosjecna starost je 35,9 godina. Za muskarce prosjecna starost je 35,5 a za zenske 36,2. Stanovnistvo raste otprilike 0.45% godisnje.

Bez zvanicnog popisa, tacno koliko stanovnika drzava ima se nemoze znati za sigurno. Mnogi sumnjaju da Republika Srpska stvarno ima skoro 1,5 miliona ljudi. Projekt Evropske unije za regionalni ekonomski razvoj u Bosni i Hercegovini je napravio socioekonomsku analizu za sjeverozapadnu Bosnu, koja po definicijama analize se je sastojala od Kantona 10, 6, 1, i područja Republike Srpske zapadno od Brcko distrikta. Prema procjenama analize, u cijelom tom području živi samo 1.101.704 ljudi, sto bi znacilo da je broj stanovnika Republike Srpske vjerovatno znacajno manji nego 1,5 miliona.

Kultura i sport Bosne i Hercegovine
Iako relativno mala zemlja, Bosna i Hercegovina ima bogatu kulturu koja je imala veliki utjecaj na Balkan a ponekad i na svijet takoder. Bosna i Hercegovina, sa Madarskom, je jedina balkanska zemlja koja je dala vise od jednog nobelovca (Vladimir Prelog i Ivo Andric). Glavni grad Sarajevo je bio domacin 14. Zimskih olimpijskih igara, koje su u ta doba mnogi smatrali najuspjesnijim ikada.

Muzika Bosne i Hercegovine ima dugu historiju. Tradicionalna muzika Bosne je mjesavina Albanskih, Bosnjaskih, Hrvatskih, Ciganskih, Turskih, Madarskih, Srpskih, i Makedonskih utjecaja. Najcuvenija tradicionalna muzika iz Bosne i Hercegovine je sevdalinka.

Sevdalinka na turskom jeziku znaci ljubav. U bivšoj Jugoslaviji, drzava je podrzala amaterske muzicke ansamble. Pop i rok-grupe i kantautori kao sto su Indexi, Kemal Monteno, Bijelo dugme, Crvena jabuka, Plavi orkestar, Zabranjeno Pušenje, Dino Merlin i dr. su medu najpopularnijih u zapadnom Balkanu. Svakako treba spomenuti i najpoznatijeg hip-hop pjevaca na podrucju Balkana pa i sire, Edina Osmica, poznatijeg kao Edo Maajka

Bosansko Hercegovačka knjizevnost se sastoji od mnogih poznatih knjizevnika i romana. Knjizevnik Ivo Andric je najznacajniji predstavnik Bosanskohercegovacke knjizevnosti i dobitnik nobelove nagrade knjizevnosti 1961. godine za "kompletan knjizevni rad o historiji jednog naroda"; vrhunac tog rada je bio roman "Na Drini Cuprija". Neki drugi poznati pisci iz Bosne i Hercegovine su Mesa Selimovic (Dervis i smrt,Tvrdava), Ivan Franjo Jukic, Nedzad Ibrisimovic, Hamza Humo, Ibrahim Kajan iz Mostara, zatim Mehmed —edovic iz Kalesije i mnogi drugi velikani. Od pjesnika bosanskog porijekla najpoznatiji i najbolji je Aleksa Santic. Dovojno je spomenuti njegovu pjesmu Emina i vec se zna ko je on. Pored Santica tu su i Musa Cazim Catic, Mehmedalija Mak Dizdar, Marko Vesovic, Abdulah Sidran, Izet Sarajlic itd. Tokom Osmanskog doba, mnogi pisci iz Bosne i Hercegovine su bili poznati u Islamskom svijetu, a u samoj Bosni razvija se Alhamijado knjizevnost.
Vazno je spomenuti da je prisutnost triju vjera u Bosni i Hercegovini imala ogroman uticaj na kulturni razvoj zemlje. Sarajevo je jedini grad pored Jeruzalema koji ima dzamiju, katolicku i pravoslavnu crkvu, kao i sinagogu udaljene 100 metara jedne od drugih. Najznacajniji eksponat zemaljskog muzeja u Sarajevu je sarajevska Hagada, tradicionalna jevrejska knjiga koju su Sefardi donijeli u Sarajevo po svome izgonu iz Spanjolske. Bosna i Hercegovina takode ima mnogih impresivnih primjera islamske arhitekture, kao Begove dzamije.

Znacajan dio Bosansko Hercegovacke kulture sini Bosanskohercegovacki film. Reditelj Danis Tanovic je 2002. godine bio dobitnik nagrade Americke filmske akademije, popularnog Oskara, za film "Nicija zemlja" u kategoriji najbolji strani film. Film "Gori vatra" Pjera Zalice je takoder vrlo popularan film, kao i njegov najnoviji projekt, "Kod amidze Idriza". Film "10 minuta" reditelja Ahmeda Imamovica je dobitnik nagrade "Najbolji kratki film Evrope" 2002. godine. I film Srdana Vuletica, "Ljeto u Zlatnoj Dolini" je dobitnik nekoliko nagrada a cuveni "Valter brani Sarajevo" je takođe iz Bosne i Hercegovine.

Sarajevski Kosarkaski klub Bosna je 1979. godine pobijedio Evropsko klupsko kosarkasko prvenstvo, a tuzlansko Jedinstvo-Aida je 1989. postalo evropski sampion. Fubalski klub Sarajevo i Zeljezničar su medu najpoznatijim iz ovog dijela Evrope. Neki cuveni bosansko-hercegovacki sportasi su: Asim Ferhatovic, Ivica Osim, Mirza Delibasic, Safet Susic, Svetlana Kitic i Razija Mujanovic, Zlatan Saracevic.

Intermeco
Intermeco je naziv nacionalne himne Bosne i Hercegovine. Himna je usvojena 10. veljače 1998. godine zajedno sa novom zastavom.
Stara himna Jedna i Jedina je zbog navodnog isključivanja spominjanja Srba i Hrvata u tekstu, mada sam tekst ne pominje ni jednu bosanskohercegovačku naciju, zamijenjena himnom Intermeco.
Dušan Šestić je napisao glazbu a i himna nema teksta.

Sluzbeni jezici	bosnjacki jezik hrvatski jezik srpski jezik
Glavni grad	Sarajevo
Predsjednistvo Bosne i Hercegovine	Sulejman Tihic Ivo Miro Jovic (predsjedavajuci) Borislav Paravac
Predsjednik Vlade	Adnan Terzic
Visoki predstavnik	Pedi Asdaun
Povrsina - Ukupno - % vode	124. po velicini u svijetu 51,129 km (zanemarivo)%
Stanovnistvo - Ukupno (2002) - Gustoca	119. po velicini 3,922,205 78/km
Neovisnost	5. travnja-aprila 1992.
Valuta	Konvertibilna marka (100 pfening) KM
Vremenska zona	UTC +1 UTC +2 ljeti
Drzavna himna	Intermeco
Internetski nastavak	.ba